• Opis
  • Informacje o autorze
  • 24.
Wojciech Kossak
1856 Paryż - 1942 Kraków
Postój po bitwie nad Berezyną, 1923 r.

olej, płótno, 60,5 × 80,5 cm
sygn. i dat. l. d.: Wojciech Kossak/1923

Dramatyczna bitwa pod Berezyną w dniach 26-29 listopada 1812 r. choć dała taktyczne zwycięstwo Rosjanom, udowodniła niezwykłe męstwo i poświęcenie żołnierzy francuskich i polskich. Rosjanie pomimo zdecydowanej przewagi liczebnej nie zdołali rozbić wycieńczonej mroźną zimą Wielkiej Armii Napoleona. Historyczną bitwę przedstawił Wojciech Kossak wraz z Julianem Fałatem w monumentalnej, niezachowanej do dzisiaj „Panoramie Berezyńskiej (Przejście Wielkiej Armii przez Berezynę w 1812 roku”). Prace nad malowidłem o wysokości 15 metrów i szerokości 120 m rozpoczęły się już w listopadzie 1894 roku w specjalnie wynajętej rotundzie w Berlinie. Współtwórcami malowidła był również Kazimierz Pułaski, Michał Gorstkin-Wywiorski, Jan Stanisławski i Antoni Piotrowski. Już w trakcie malowania pracownię odwiedzał cesarz Wilhelm II, a jak pisał Kossak w swoich „Wspomnieniach”: „Ten żywy udział, jaki cesarz zaznaczył przy powstawaniu Berezyny, odbił się bardzo widocznie na całym społeczeństwie berlińskim. Czy to na dworskich obiadach, czy też na przejęciach dawanych przez ambasady dla cesarskiej pary, Berezyna była tematem konwersacji. Każdy, najmłodszy nawet sekretarz ambasady, chociażby argentyńskiej, musiał być na to przygotowany, że i jego cesarz zapyta: – Czy widziałeś pan panoramę, co ją Polacy w Berlinie malują? – Skutek tego był ten, że co dzień po południu mieliśmy wizyty z wielkiego świata i sfer dworskich, jak i ciała dyplomatycznego.”

Panoramę zaprezentowano w kwietniu 1896 roku i już w ciągu kolejnego miesiąca obejrzało ją 15 000 widzów. Po oszałamiającym sukcesie w Berlinie panoramę pokazano w Warszawie, następnie w Kijowie i w Moskwie. Pomimo wielkiego sukcesu nie znalazła nabywcy, a w 1907 roku Wojciech Kossak skłócony z Julianem Fałatem zaczął wycinać i sprzedawać swoje fragmenty panoramy. Do dzisiaj zachowanych zostało zaledwie kilka fragmentów Wojciecha Kossaka. Temat ten był jednak niezwykle istotny dla Wojciecha stąd też wracał do niego w późniejszym okresie. Prezentowany „Postój po bitwie nad Berezyną” ukazuje ową kontynuację tego tematu w twórczości artysty. Wycieńczeni zimą i przeprawą żołnierze ogrzewają się przy ognisku. Obraz namalowany w 1923 roku pochodzi z bardzo dobrego okresu w życiu malarza bowiem już od 1921 r. Kossak realizował obrazy dla Muzeum Wojska Polskiego i Muzeum Narodowego m. in.: „Sowiński na szańcach Woli”, „Kircholm”, „Grunwald i Szarża pod Rokitną”, „Szarża na baterię rosyjską 1831 r.”, „Lady Godiva”, „Kościuszko pod Racławicami”, „Napoleon eskortowany przez szwoleżerów”, „Orlęta lwowskie” czy „Olszynka Grochowska”.

Estymacja: 115 000 - 130 000 zł
Cena wywoławcza: 98 000 zł
Wojciech Kossak
1856 Paryż - 1942 Kraków

W 1871 roku przerwał naukę w krakowskim gimnazjum i podjął studia w SSP w Krakowie pod kierunkiem Władysława Łuszczkiewicza. Trzy lata później, w 1874 roku wyjechał na dalsze studia do Monachium. Tam nauki pobierał u Aleksandra Straehubera, Aleksandra Wagnera oraz Wilhelma Lindenschmita. Dalsze studia malarskie kontynuował w Paryżu w latach 1877 – 1883. W roku 1895 wyjechał do Berlina, gdzie wraz z Julianem Fałatem namalował panoramę pt. Berezyna. Dzieło to odniosło bardzo duży sukces, a sam cesarz Wilhelm II namówił artystę do pozostania w Berlinie, w którym artysta faktycznie przebywał do 1902 roku. Kossak pracował także na dworze Franciszka Józefa II. W roku 1913 objął stanowisko profesora warszawskiej Szkoły Sztuk Pięknych. Uczestniczył w wielu wystawach
krajowych między innymi w Krakowie, Lwowie, Warszawie, a także i zagranicznych – na paryskich Salonach, Budapeszcie, Pradze, Londynie i Petersburgu. Kossak jawił się jako niezrównany malarz scen batalistycznych i historycznych. Gloryfikował w nich wojsko polskie: ułanów, szwoleżerów, legionistów. Szczególnie chętnie i ze znawstwem malował konie.