Kufel ze sceną „Spotkanie na drodze do Emaus”, Nathanael Schlaubitz, Gdańsk, ok. 1700

Nathanael Schlaubitz urodził się w Elblągu w 1662 i rok później jego rodzina przeniosła się do Gdańska. Pracę mistrzowską wykonał u Benedicta Clausena w 1690 r. W tym samym roku uzyskał obywatelstwo miasta Gdańska i został przyjęty do cechu złotników. W latach 1703, 1715 i 1723 sprawował funkcję starszego cechu. Naukę u niego pobierało wielu znanych złotników, m.in. Beniamin Berendt I, Christian Pichgel II i Ephrain Lehnert. W warsztacie ojca kształciło się również czterech jego synów. Jeden z nich, Johann Gottfried, zyskał wielką sławę jako jeden z najwybitniejszych złotników XVIII wieku w środkowej Europie. Nathanael Schlaubitz prowadził jedną z największych pracowni złotniczych w dziejach Gdańska. Jego zróżnicowana oferta obejmowała srebra stołowe – kufle, kubki, czarki, tace, świeczniki, sztućce oraz inne przedmioty sakralne. Do dzisiaj zachowało się około 200 obiektów z jego pracowni w zbiorach prywatnych oraz licznych muzeach, m.in. Muzeum Narodowym w Gdańsku, Zamku Królewskim na Wawelu, Ermitażu w Petersburgu, muzeum moskiewskiego Kremla.

Korpus kufla cylindryczny, pokryty repusowaną dekoracją w postaci dwóch scen pochodzących z Ewangelii św. Łukasza, ilustrujących wydarzenia podczas Drogi do Emaus. Przy górnym jego brzegu oraz u dołu, powyżej stopy, płaskie, częściowo profilowane pasy. Stopa w formie niskiej, wybrzuszonej w kształt ćwierćwałka obręczy, z płaską kryzą przy dolnej krawędzi. Dekoracja repusowana, geometryczna, utworzona ze spłaszczonych owali z rozetkami wewnątrz, połączonych płaskimi taśmami. Ucho utworzone z trzech wolut, dekorowanych ornamentem małżowinowym. Pokrywa na zawiasie, wybrzuszona podobnie jak stopa, obwiedziona gładką kryzą, u góry płaska, lekko wysklepiona, z uchwytem w kształcie kulki. Wybrzuszenie pokrywy pokryte geometryczną repusowaną dekoracją, taką samą jak na wybrzuszeniu stopy. Pokrywa posiada podporę pod kciuk, utworzoną z dwóch małżowinowych wolut rozchylających się ku górze, połączonych u dołu stylizowanym liściem. Wnętrze kufla, stopa, pokrywa, ucho oraz gładkie pasy u góry i dołu korpusu złocone. Znaki złotnicze: na kryzie pokrywy punca miejska Gdańska, cecha imienna złotnika „NS” oraz francuska cecha importowa z lat 1864 – 1893. Na kryzie stopy cecha imienna złotnika „NS” i punca miejska Gdańska.
Prezentowany kufel jest pięknym przykładem gdańskiego złotnictwa z przełomu XVII i XVIII wieku. Powstał w renomowanej pracowni Nathanaela Schlaubitza i posiada wszystkie cechy charakterystyczne dla sztuki złotniczej tego czasu. Dekoracja w postaci sceny nowotestamentowej, Drogi do Emaus, należy do rzadkich na tego typu obiektach. W zdecydowanej większości bowiem gdańskie kufle zdobiły przedstawienia zaczerpnięte ze Starego Testamentu. Nieznane są losy kufla. Francuska cecha importowa świadczy o tym, że w 2 poł. XIX w. przedmiot znajdował się we Francji. Wiadomo, że należał do kolekcji Johna Pierponta Morgana w Nowym Jorku i był sprzedawany w domu aukcyjnym Lempertz w Kolonii w 1957 r. (katalog 445, tabl. 43).
Literatura: Anna Frąckowska, Srebrne kufle gdańskie XVII i XVIII wieku, Zamek Królewski
w Warszawie 2013, s. 307, p. XXXV/32