Zdzisław Beksiński Zdzisław Beksiński to jeden z najbardziej znanych polskich artystów na świecie. Zasłynął jako malarz, ale zajmował się też rzeźbą, fotografią, rysunkiem, architekturą i grafiką komputerową. W latach 1947–1952 Beksiński studiował na Wydziale Architektury Politechniki Krakowskiej. Po ich ukończeniu rozpoczął pracę zawodową w Krakowie, następnie w Rzeszowie, by w 1955 roku powrócić do rodzinnego miasta i objąć stanowisko plastyka w sanockiej fabryce autobusów "Autosan".
To właśnie w Sanoku rozpoczął swoją działalność twórczą, skupiając się początkowo na fotografii, rzeźbie i rysunku. Do wielu jego nowatorskich zdjęć pozowała poślubiona w 1951 roku żona Zofia. Tworzone wówczas fotografie i rysunki bardzo często autor odrealniał; z kolei w jego reliefach widzimy sugestię dominującego w latach 50. XX wieku taszyzmu, zaś figuratywne rzeźby stały się zapowiedzią wizji przyszłego malarstwa.
Twórczość i styl Zdzisława Beksińskiego
Działalność artystyczną Beksińskiego można podzielić na dwa okresy: awangardowy, który trwał zaledwie przez kilka pierwszych lat, i drugi, podczas którego artysta wypracował właściwy dla swojej sztuki, rozpoznawalny przez odbiorców styl.
Wczesne malarskie prace artysty realizowane były w konwencji informelu, malowane reliefowo grubo kładzioną farbą. Na początku lat 60. w pełni oddał się malarstwu fantastycznemu, figuratywnemu, starannie malowanemu farbą olejną na płycie pilśniowej. Pierwszy okres tego malarstwa, pod wpływem mistycyzmu wschodniego, był pełen symboli, tajemniczych treści i katastroficznej, pełnej grozy atmosfery.
W 1977 roku Zdzisław Beksiński opuścił Sanok i przeniósł się już na stałe do Warszawy. W tym czasie zwrócił się ponownie w kierunku wcześniejszych doświadczeń z malarstwem abstrakcyjnym, posługując się jednak nadal czytelną formą. Lata 80. i 90. to czas ścisłej współpracy artysty z marszandem Piotrem Dmochowskim z Paryża, a tym samym czas próby popularyzacji jego twórczości. W latach 90. Beksiński odszedł od malarstwa na rzecz grafiki komputerowej.
Zdzisław Beksiński - wystawy i kolekcje
Na własne życzenie pozostawał na marginesie oficjalnego życia artystycznego wybierając samotną drogę twórczą. Beksiński nie interpretował swojej sztuki, nie uczestniczył też w wernisażach swoich wystaw, a w 1960 roku odmówił stypendialnego pobytu w Stanach Zjednoczonych zaproponowanego przez dyrektora Muzeum Guggenheima w Nowym Jorku.
Do przełomowej wystawy artysty doszło w 1964 roku, kiedy to krytyk sztuki Janusz Bogucki zorganizował prezentację jego twórczości w Starej Pomarańczarni w Warszawie. Kolejną dużą ekspozycją, wprowadzającą widzów w dojrzały już okres "fantastyczny" otwarto w Galerii Współczesnej Ruch w Warszawie w 1972 roku. Obie wystawy przyniosły autorowi ogromny sukces i zakończyły się sprzedażą wielu obrazów.
Zdzisław Beksiński wystawiał m.in. we Francji, Niemczech, Japonii i niemal wszystkich ważnych ośrodkach kulturalnych w Polsce. W 1999 roku Muzeum Historyczne przygotowało na zamku w Sanoku największą retrospektywną wystawę artysty; muzeum posiada również najbogatszą kolekcję jego dzieł.
Popularyzacja sztuki Beksińskiego
Ogromne znaczenie dla promocji osoby Zdzisława Beksińskiego miała publikacja książki Magdaleny Grzebałkowskiej "Beksińscy. Portret podwójny" oraz powstanie filmu "Ostatnia rodzina" Jana A. P. Matuszyńskiego, za który otrzymał "Złote lwy" w 2016 roku.
Beksiński o swojej sztuce
[...] nie jestem producentem nastrojów na zawołanie i za pomocą środków malarskich. Pragnę wyrażać tylko taką gamę nastrojów, która jest mi bliska. Inne nastroje niech sobie odtwarzają inni, skoro mają na to ochotę. Jest to odpowiedź na często stawiane pytanie "a dlaczego to takie ponure?" lub "o wiele łatwiej jest namalować obraz ponury od pogodnego" i tak dalej. Otóż prawdopodobnie jestem człowiekiem ponurym, skoro tak oceniane są moje obrazy, malowanie zaś czegoś tylko dlatego, że jest do namalowania trudniejsze, od tego, co wynika z mej duszy, uważam za całkowity idiotyzm. – rozmowa Jana Czopka ze Zdzisławem Beksińskim, "Tygodnik Kulturalny" nr 35/1978