26. Wojciech Kossak | Powrót Napoleona z Rosji, 1919 r.

„Odnosił sukcesy jako mistrz zarówno olbrzymich kompozycji batalistycznych, jak i kameralnych scen ukazujących żołnierzy różnych formacji oraz scen rodzajowych, zaś wybór tematów uzależniał w dużej w dużej mierze od koniunktury i zapotrzebowani finansowych. Obok tematów pruskich wielokrotnie podejmował tematy związane w epopeją napoleońską; były to sceny ukazujące „Napoleona ze sztabem” namalowane między innymi w 1917 roku, oraz znane z wielu wersji kompozycje „Odwrót spod Moskwy” i „Wizja Napoleona”. (S. Krzysztofowicz-Kozakowska, „Kossakowie. The Kossaks, wyd. PGS, Sopot 2016, s. 17)

Prezentowany na aukcji obraz Wojciecha Kossaka wpisuje się w krąg tematyczny epopei napoleońskiej, znany z panoram i innych dzieł, gdzie kompozycja sceny ukazuje jedną z wersji odwrotu Napoleona spod Moskwy. Do innych znanych malowideł z serii wojen napoleońskich należą m.in.: „Powrót Napoleona z Rosji” z 1904 r. (il.1) czy „Napoleon w odwrocie spod Moskwy z 1925 r. (il.2). Obrazy o tej tematyce datowane są na koniec lat 20. XX wieku. (S. Krzysztofowicz-Kozakowska,„Kossakowie, Wrocław 2005, s. 138) Wojciech Kossak malował obrazy o problematyce wojen napoleońskich przede wszystkim dlatego, że był zafascynowany tradycyjnym malarstwem historyczno-batalistycznym, a także z powodu patriotycznego kontekstu tych tematów. Kwestie związane z Napoleonem były ważne w świadomości Polaków i funkcjonowały jako symbol utraconej szansy na odzyskanie niepodległości, co nadawało tym obrazom silny wydźwięk patriotyczny. Podobnie jak wielu innych polskich artystów, Wojciech Kossak w swoich wyobrażeniach idealizował postać Napoleona oraz wzmacniał jego legendę, przedstawiając zarówno walki, które stoczył, jak i doznane klęski oraz dramatyczne odwroty. Wojciech Kossak miał konsekwentny programy artystyczny, który towarzyszył mu do końca życia. Malarz systematycznie powracał do tych samych sprawdzonych tematów, które mógł podporządkować zasadzie realistycznego interpretowania postaci, detali kostiumologicznych oraz natury. Jego zdolności do wnikliwej obserwacji i znakomitej pamięci wyrażone były w wiernym i sugestywnym przedstawieniu wydarzeń, gdzie także przejawiała się „(…) umiejętność znakomitego ujmowania sylwet, zwłaszcza koni, nawet przy stosowaniu trudnych skrotów i skomplikowanych ujęć perspektywicznych (…)” (S.Krzysztofowicz-Kozakowska, „Kossakowie, Wrocław 2005, s. 134) tekst oprac. na podst. K. Olszański, „Wojciech Kossak, Zakł.Ossolińskich, Wrocław 1982, S. Krzysztofowicz, Kossakowie (j.w); S.Krzysztofowicz-Kozakowska, „Kossakowie. The Kossaks”, PGS Sopot 2016