6. Stanisław Ignacy Witkiewicz | Portret kobiecy, 1938 r.

Proweniencja:
– Kolekcja prywatna (zakupiony w 1985 roku w Desie w Warszawie)
– Kolekcja prywatna (zakupiony w 2014 r., w DA Rempex)

Opisywany:
– „Stanisław Ignacy Witkiewicz. 1885–1939. Katalog dzieł malarskich”, opracowała Irena Jakimowicz, przy współpracy Anny Żakiewicz, Muzeum Narodowe w Warszawie, Warszawa 1990, s. 142 (szp. prawa), poz. 2157 (tu jako Portret kobiecy).

Wizerunek przedstawia urodziwą kobietę o skupionym, przenikliwym spojrzeniu. Portret został wykonany przez Stanisława Ignacego Witkiewicza (Witkacego) zgodnie z zasadami jednoosobowej Firmy Portretowej, w konwencji portretu typu B. „Typ B. — rodzaj bardziej charakterystyczny, jednak bez cienia karykatury. Robota bardziej kreskowa niż Typu A., z pewnem podcięciem cech charakterystycznych, co nie wyklucza „ładności“ w portretach kobiecych. Stosunek do modela obiektywny.” (Stanisław Ignacy Witkiewicz, Regulamin firmy portretowej „S. I. Witkiewicz”, Warszawa 1928, s. 4) W trakcie pracy artysta niekiedy modyfikował pierwotnie ustaloną konwencję, tworząc tzw. „mieszanki” typów – na przykład wzbogacając portret typu B elementami typu A, uznawanego za najbardziej „wylizany” i dopracowany formalnie. Prezentowany portret zakrawa również o cechy typu E., który odpowiada dowolnej interpretacji psychologicznej. Ponad to skróty, zapisane przez Witkacego w rogu kompozycji można rozwinąć: NP – nie palił oraz Nπ – nie pił. W czasie powstawania prezentowanego portretu Witkacy przebywał najpewniej w Zakopanem, o czym mogą świadczyć zachowane listy do żony. Napisany w Zakopanem 17 VIII 1938 roku oraz list z 19 X 1938 roku, w którym Witkacy informuje o swoim wyjeździe z Zakopanego do Tarnowca. W tym okresie Witkiewicz borykał się z różnymi stanami psychicznymi, które wahały się od chęci pozbawienia siebie życia po względny spokój. „Jestem w okropnej rozterce i stan mój nie polepszył się p r a w i e n i c […] Każda najmniejsza rzecz jest wysiłkiem okropnym – a tu rysuję 2 razy dziennie ze zmiennym szczęściem.” (17 VIII 1938, Stanisław Ignacy Witkiewicz, red. Anna Micińska, Listy do żony, t. 4: 1936–1939, Warszawa 2012, s. 255) Stanisław Ignacy stworzył cały regulamin odpowiadający zasadom działania firmy portretowej. Ów regulamin zawierał między innymi zapis „3. – Wykluczona absolutnie jest wszelka krytyka ze strony klijenta. Portret może się klijentowi nie podobać, ale firma nie może dopuścić do najskromniejszych nawet uwag, bez swego specjalnego upoważnienia. Gdyby firma pozwoliła sobie na ten luksus: wysłuchiwania zdań klijentów, musiałaby już dawno zwarjować.” (Stanisław Ignacy Witkiewicz, Regulamin firmy portretowej „S. I. Witkiewicz”, Warszawa 1928, s. 8.).