• Opis
  • 9.
Wojciech Gerson
1831 Warszawa - 1901 tamże
Wieśniacy z okolic Sandomierza, 1854 r.

akwarela, papier, 22 × 18 cm
sygn. i dat. p. d.: W. Gerson 185 (4)
na odwrocie orzeczenie biegłego sądowego dra Stanisława Dąbrowskiego z dn. 10.XII.1963 r.

Kompozycja reprodukowana w: Costumes Polonais: dessinés d?aprés nature par Gerson, Lithographiés par E. Desmaisons, A Varsovie: Publié par Daziaro [1855], tabl. 7 z podpisem:
Z okolic Sandomierza [litogr.]

Literatura:
A. Vetulani, Wojciech Gerson, Warszawa 1972
K. Molendziński, Wojciech Gers

Akwarela pochodzi z wczesnego okresu twórczego Gersona i wchodzi w skład materiału ikonograficznego dokumentującego ubiory ludowe ziemiaństwa polskiego. Artysta jako przedstawiciel realizmu w sztuce rejestrował obserwacje bezpośrednio z natury podczas ?wędrówek piechotnych? po kraju, których początek datuje się na 1849 r. Sporządzone w ramach cyklu prace, w tym prezentowana w katalogu akwarela, zostały opublikowane w 1855 r. w formie chromolitografii w albumie Costumes Polonais: dessinés d?aprés nature par Gerson, Lithographiés par E. Desmaisons, w którym znalazło się 14 tablic barwnych przedstawiających ubiory m. in. z okolic Suwałk, Tykocina, Płocka, Augustowa, Kujaw, z terenów Podlasia, Mazur
(2 tabl.), Galicji. Analogiczna akwarela znajduje się w zbiorach Muzeum Narodowego w Warszawie: Wieśniacy z okolic Sandomierza, 1854 r., akwarela, papier, 20,8 × 16,3 cm w św. passe-partout, sygn. i dat. p. d.: W.Gerson 1854 (por.: P. Kopszak, Wojciech Gerson [1831?1901], Warszawa 2007).

Zainteresowanie kostiumologią i modą na specyficzne tematy rodzajowe w malarstwie i grafice, jak: postacie rzemieślników, domokrążców, przekupniów, chłopów ? datowała się od XVII w. jako ogólnoeuropejski prąd w sztuce, o różnym nasileniu i przejawach, aż do połowy wieku XIX. W XIX w. było w Polsce wielu oryginalnych i utalentowanych artystów, którzy zajmowali się rysowaniem ubiorów ludowych, a także wielu odtwórców, popularyzujących czy powielających stworzone przez innych typy strojów. To szczególne zainteresowanie strojem dziewiętnastowiecznym i jego krajową egzotyką, odkrywanie i tropienie wątków rodzimych było wynikiem specyficznej sytuacji Polski, rozdartej przez trzy zabory oraz uświadomioną przez ludzi światłych koniecznością zbierania pamiątek krajowych, zwłaszcza tych, które dotyczyły problematyki zaniedbywanego od strony badawczej ludu wiejskiego.
A. Jacher-Tyszkowa, Grafika polska XIX wieku jako źródło do badań nad strojem, ?Polska Sztuka Ludowa? 1975 nr 4, s. 210

Cena wywoławcza: 23 000 zł
Wojciech Gerson
1831 Warszawa - 1901 tamże
Studiował na Oddziale Architektury warszawskiej SSP, po roku przeniósł się na Wydział Malarstwa, gdzie uczył się pod kierunkiem C. Breslauera i M. Zaleskiego. Należał do tzw. ?cyganerii malarskiej?. W 1851 r. ukończył z wyróżnieniem studia i otrzymał dwuletnie stypendium w ASP w Petersburgu. Był uczniem A. T. Markowa i W. I. Grigorowicza. Po dwuletnim pobycie w Paryżu wrócił do Warszawy. W 1858 r. założył własną pracownię. Był współtwórcą Warszawskiego Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych. Stale utrzymywał kontakty z Akademią Petersburską, która w 1878 r. nadała mu tytuł profesora. Uczestniczył w wielu wystawach w Europie i USA. Tematyka jego obrazów to sceny wiejskie i pejzaże. Po upadku Powstania Styczniowego podjął tematykę historyczną. Uprawiał również malarstwo ścienne i ołtarzowe, był ilustratorem, krytykiem i publicystą. Obecnie najbardziej ceniony za pejzaże tatrzańskie.